Një ngjarje tragjike në Himarë të Shqipërisë që, për pasojë, pati një të vrarë minoritar grek, nuk mund të kualifikohet ndryshe veçse një akt kriminal. Edhe pse  akti u dënua, Athina zyrtare, të thuash, u tmerrua, pa vra mendjen se asnjëherë më asnjë rast nuk kishte reaguar në vrasjet e shqiptarëve në Greqi. Për derisa në Maqedoni ende janë të freskta provokimet që iu bënë shqiptarëve në lidhje me historinë e tyre në një tekst enciklopedik, arrijnë provokimet e reja në një tekst shkollor në të cilin Kosova paraqitet si “krahinë e Serbisë”. Dhe, më në fund, edhe pse zyrtarë serbë që marrin leje për të hyrë në Kosovë për “qëllime fetare”, ata kryejnë mision politik dhe ky akt shpejt  harrohet prej institucioneve të Kosovës  deri sa të mos e vizitojë  një tjetër zyrtar serb, me të njëjtin mision.

Theksime nga fjala e mbajtur në Klubin për Politikë të Jashtme (26 korrik 2010) në lidhje me mendimin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë
Po filloj me tri sugjerime.
Së pari, euforia që na kapluar me mendimin e shprehur të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në lidhje me ligjshmërinë e shpalljes së pavarësisë së Kosovës do të duhej të na kalonte sa më shpejt dhe mundësisht të na kthehej në energji krijuese për ta materializuar atë.
Së dyti, mendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë nuk do të duhej të sherbente si “mbulesë” për ngecjet në zhvillimet e brendshme.
Së treti, duhet të jemi të vëmendshëm se mendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë është këshillues, e jo obligues.
Nuk ka dyshim se kemi të bëjmë me një mendim shumë të rëndësishëm për Kosovën dhe të ardhmen e saj, veçanërisht nëse dimë ta kapitalizojmë.
Vetëm merrni me mend se po të kishim një mendim të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë tjetër, të kundërt me këtë, se për çfarë do të mund të diskutonim sot.

Mendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për të ardhmen e Kosovës paraqitet me rëndësi të shumfishtë. Edhe pse pritjet kanë qenë që mendimi të jetë “më i balancuar” dhe “më i interpretueshëm”, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë ka dhënë një mendim analitik shumë të shkoqur dhe  profesionalisht shumë të argumentuar.
Ky mendim, përfundimisht, i “vuri vulën” shtetit të Kosovës, të cilin Serbia e kishte kontestuar me një iniciativë të vetën për të vlerësuar ligjshmërinë e aktit të shpalljes së pavarësisë së Kosovës më 17 mars 2008. Serbia jo vetëm që mori përgjigjen e drejtpërdrejtë se shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk është në kundërshtim me ligjin ndërkombëtar, por njëkohësisht mori goditjen më të madhe deri më tash në përpjekjet për të kontestuar vullnetin e një populli për të qenë i lirë dhe i pavarur.

(Me rastin e dhënies së mendimit të GJND-së sjellim letrën e hapur drejtuar Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë më  17 janar 2009)

          Letër e hapur  Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë 

Zonja dhe zotërinj,

Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara, ka adresuar te ju iniciativën e Serbisë për vlerësimin e ligjshmërisë së pavarësisë së Kosovës, tashmë të një shteti më të ri, të njohur nga 53 vende të botës, që shpalli pavarësinë e vet më 17 shkurt 2008.

Me paralajmërimin për mbajtjen e zgjedhjeve serbe në Mitrovicë për të dielën më 30 Maj 2010, Kosova është para një ekuacioni vështirë të zgjidhshëm. Zgjedhjet nuk mund të parandalohen me apelet e zyrtarëve të Kosovës drejtuar serbëve që të mos dalin në to, ndërkohë që ata janë të kthyer me sy e veshë nga Beogradi.
Kosova ka marrë shumë përgjigje me heshtje.Nuk kanë ndihmuar as premtimet e institucioneve të Kosovës se “nuk do të lejojmë të ndodhë” diçka që veç ndodhte.Edhe ndërkombëtarët, në vend të reagimit, e kanë përzgjedhur heshtjen si strategji, prandaj gjendja në veriun e Kosovës është sot ajo që është.

Më 9 Maj 2010 Prokuroria serbe për krime lufte “zbuloi” një të vërtetë për të cilën tashmë veç dihej, por të cilën e fshehu për “përfitime politike” të regjimit serb.
Për varrezën masive të shqiptarëve në Rudnicë të Serbisë dihej qysh moti, por organet serbe nuk pranonin ekzistimin  e saj, duke “dëshmuar” me gropimin e dheut disa metra larg varrezës për “të lënë përshtypjen” se aty nuk ka gjurma, pa vra ndërgjegjën se kush fsheh krimin, bën krim të ri.
Për vendim e dyshimtë në Kosovë flitej edhe pesë vjet më parë, por në anën e serbëve nuk tregohej asnjë vullnet për të zbardhur të vërtetën e Rudnicës.

(Theksime nga fjala e mbajtur në tryezën e Shoqatës së  Intelektualëve “Jakova”në Gjakovë, me rastin e Ditës së Europës, 8 Maj 2010)

Dita e Europës të cilën po e shënojmë sot më këtë tryezë, është rast i mirë që ta kujtojmë historinë dhe të kaluarën tonë, jo për t’u marrë me të, sa për ta vënë në shërbim të së tashmes dhe të së ardhmes, duke pasur parasysh faktin se Evropa asnjëherë në të kaluarën nuk u kishte dalë zot Kosovës dhe shqiptarëve, por si dëshmojnë Traktati i Shën Stefanit, Kongresi i Berlinit dhe Konferenca e Ambasadorëve, ose u kishte cunguar rëndë territorin etnik, ose ishte përpjekur për t’i shlyer nga harta e saj.

Në të vërtetë, Kuvendi i Kosovës,  nëpërmjet të deklaratës së miratuar, konfirmon domosdoshmërinë e  “respektimit dhe zbatimit të plotë të Kushtetutës në tërë territorin e Kosovës” .Deklarata e Kuvendit, njëkohësisht, “garanton ruajtjen e tërësisë territoriale dhe pacenueshmërinë e kufijve të pranuar ndërkombëtarisht”.

(Nga fjala e mbajtur në Simpoziumin Shkencor”Imazhi shqiptar dhe identiteti kombëtar, vlerë evropiane në epokën e globalizmit”, Tiranë, 26 dhjetor 2009)

        (Intervistë dhënë mujorës”Paqja”të Prishtinës, dhjetor 2009)


1. Z. Stavileci, Republika e Kosovës dhe ajo e Serbisë,  përfunduan përballjen për ligjshmërinë e shpalljes së pavarësisë së Kosovës në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë.
Si e komentoni paraqitjen e  Kosovës?

Për çka u angazhova në Konferencën Ndërkombëtare të Akademisë Evropiane të Shkencave dhe Arteve “Vlerat dhe  Mileniumi XXI”(19-21 nëntor 2009)

Në shembullin e Akademisë Serbe dhe Akademisë Maqedonase të Shkencave dhe Arteve është dëshmuar fakti mbi qenien e shkencës “shërbëtor i mirë i politikës”.

Mendimet tona në këtë konferencë në trekëndshin shkenca, etika shkencore dhe botimet akademike, nuk kanë mund të anashkalojnë temën e ndjeshme të historisë, sepse pikërisht në këtë fushë janë bërë shtrembërimet më të mëdha shkencore. Shqiptarët, si njëri ndër popujt më të vjetër, asnjëherë nuk kanë pasur pretendime që të tjerëve t’ua shkruajnë historinë, por janë shumë të ndjeshëm kur të tjerët atyre ua shkruajnë historinë dhe kur këtë përpiqen “ta shesin” si “vlerë shkencore”, si ka bërë Akademia Serbë e Shkencave dhe Arteve dhe, së fundi, Akademia Maqedonase e Shkencave dhe Arteve.

Njohja që i arriti Kosovës nga Zelanda e Re është trefish e rëndësishme.
Së pari, me njohjen nga Zelanda e Re y thye heshtja më e gjatë se katër muaj e njohjeve të shtetit të Kosovës, qysh nga 11 korriku 2009.
Së dyti,  njohja nga Zelanda e Re arriti, të thuash, “në buzë”të fillimit të dëshmive para Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë lidhur me ligjshmërinë e shpalljes së pavarësisë së Kosovës.

Cilat pyetje i shtrova në Konferencën e Klubit për Politikë të Jashtme “Raporti i Progresit të Komisionit Evropian-Perspektiva Evropiane e Kosovës” (Prishtinë, 15 tetor 2009)

Sa herë që nuk kam shumë kohë në dispozicion për një diskutim, “thërras në ndihmë” shprehjet figurative dhe figuracionet përgjithësisht.