“Ky konfuzion bëhet edhe më i madh me synimin e Serbisë, që nëpërmjet zbatimit të 6-pikëshit të OKB-së, të mbetet në garë për pushtet dhe ligj në Kosovë”, thotë akademik Esat Stavileci.

RADIO EVROPA E LIRË
Zoti Stavileci, misioni i Bashkimit Evropian për sundimin e ligjit, EULEX, ka nisur punën në Kosovë. Si e shihni rolin e këtij misioni?

INTERVISTE RADIO EUROPA E LIRE
20, SHTATOR 2007

STAVILECI:“PAS 10 DHJETORIT DO TË HAPET NJË RICIKLIM TJETËR”

RADIO EVROPA E LIRË
Zoti Stavileci, edhe në takimin e mbajtur në Londër midis Treshes ndërkombëtare dhe Prishtinës e Beogradit, palët vazhdojnë të kenë qëndrime diametralisht të kundërta. Si e shihni ju vazhdimësinë e këtij procesi?

ESAT STAVILECI
E para, asgjë nuk është e panjohur nga ajo që palët mbajnë qëndrime të kundërta. Në lidhje me këtë, unë mendoj se pikërisht është bashkësia ndërkombëtare ajo që, në njëfarë mënyre, i hyri negociatave mes Prishtinës dhe Beogradit, duke qenë e vetëdijshme se nga ato negociata nuk do të ketë ndonjë rezultat efektiv. Unë shpeshherë kam bërë përpjekje që të flas për qasjen e gabueshme të bashkësisë ndërkombëtare, që nëpërmjet negociatave ta zgjidhë çështjen e Kosovës. Bashkësia ndërkombëtare, në vend se zgjidhjen e çështjes së Kosovës t’ia linte vetë popullit të Kosovës, që ai vetë të vendoste për të ardhmen e tij sipas një parimi të deklaruar dhe të verifikuar ndërkombëtarisht, të vetëvendosjes së popujve, të prononcuar edhe në të drejtën ndërkombëtare, zgjodhi një rrugë tjetër, për të cilën dihej vetëm fillimi dhe jo fundi. Prandaj, unë kujtoj se bashkësia ndërkombëtare, bashkë me negociatat, janë gjendur në një udhë pa krye dhe kujtoj se procesi do të mund të riciklohet dhe zgjidhja do të mund të kërkohej vetëm atëherë po qe se do të arrihet një konsensus i plotë në bashkësinë ndërkombëtare, që unë, në njëfarë mënyre, druaj se do të ketë, për vetë faktin e interesave të ndryshme që kanë disa prej vendeve anëtare të Bashkimit Evropian. 

 KOSOVA ESHTE , NE THELB, ÇESHTJE  E VETEVENDOSJES

1.Si e vlerësoni propozimin (pakon) e Ahtisaarit?

Si një dokument që sugjeron statusin e ardhshëm politik,juridik e ndërkombëtar të Kosovës,si një dokument me të cilin synohet të hapet pjesa përmbyllëse e përkufizimit të statusit të ri të Kosovës,në një rrugë tjetër nga ajo që ishte ndjekur për ish-republikat e Jugosllavisë që automatikisht nënkuptonte njohjen e vullnetit të  lirë të popullit për shtet të pavarur dhe sovran,pa e vënë atë në korniza kushtëzimesh apo kufizimesh.Pra,bëhet fjalë për një propozim  që çështjen e Kosovës e shtron në një dritë tjetër të zgjidhjes së saj që do të thotë kalimin nëpër një proces, jo vetëm të një partneriteti të plotë me bashkësinë ndërkombëtare,por edhe,në masë të caktuar,në vartësi të saj.Prandaj,dokumenti paraprakisht,përpara deklarimit të Kuvendit të Kosovës për të ardhmen e vet,parasheh disa kushte e kufizime të përshkruara në një marrëveshjeje që do të ketë supremacionin ndaj aktit më të lartë juridik të Kosovës.Pakoja është një dokument rekomandimesh,e jo vendimesh,  për statusin e ardhshëm të Kosovës.Ajo paraqet një akt në zinxhirin e proceseve që synojnë të përmbyllin zgjidhjen e çështjes së Kosovës,edhe pse,në fakt,ajo është një kornizë për pozitën e minoriteteve,veçanërisht për pakicën serbe dhe për modalitetet e pranisë ndërkombëtare në Kosovë.Vlerësimi më i plotë i dokumentit mund të bëhet vetëm pas miratimit të tij eventual në Këshillin e Sigurimit të OKB-së,prandaj të drejtën për të gjykuar për të e ndërlidhi:e para,me qartësimin dhe shprehjen pa ekuivoke të statusit dhe me miratimin eventual të tij në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.   

1. Terminologjia e përdorur në dokumentin e Ahtisarit a ka rrezik që të krijojë ambiguitet në interpretim, në veçanti në çështjen e decentralizimit dhe zonave të mbrojtura, si dhe në ushtrimin e kompetencave të komunave me shumicë serbe?

 Dokumentet politike që pretendojnë të ofrojnë zgjidhje kompromisi,te  të dyja palët  mund të krijojnë ndjenjën se “nuk po dalin humbës” nga një proces negociatash.Ato dokumente përherë i ka kërcënuar rreziku i ambiguitetit. Kështu ishte me Rezolutën 1244,kështu është edhe me Pakon e Ahtisarit,sado që ai po  premton se versioni përfundimtar do të jetë më i qartë.Edhe më heret kam tërhequr vërejtjen se shtizat do “të thyhen”në çështjen e decentralizimit, sepse ai po vendoset mbi parimin territorial dhe etnik;në çështjen e zonave të mbrojtura,sepse ato do të gëzojnë të drejta pronësore që mund të kufizohen në mënyra të veçanta dhe në çështjen e kompetencave shtesë të komunave serbe ose me shumicë serbe,sepse ato do të krijojnë një asimetri e cila vështirë se do të mund të rregullohej me një sistem unik ligjor.